دوباره بهار

بهار آمد .این راپروازچلچله ها خبر می دهند. بهار آمد ودر نوک قناری  ترانه  تازه کاشت. برفهای  زمستانی آب شدند وصدای قل قل  چشمه ها به گوش رسید.بهار با سر انگشتان سبزش  برسر هر شاخساری شکوفه زد ونسیم هم رقص  زیبایی را  با گندم زار آغاز کرد. بهار که به روستا قدم گذاشت من از قاب  پنجره دشت را تماشا می کردم.

 نسیم از دل دشت  با خودش عطر گل  های  بهاری را می آورد و ذهن  مرا  قلقلک می دهد. شاپرک  وپروانه ها  روی بوته ها شادمانی می کنند. بهار آمد  وپیراهن  نو بر تن صحرا کرد. درخت ها شکوفه  وجوانه داد . قناری را  ترانه  تازه ای بخشید  وشادی شاپرک ها را  با گل ها  قسمت کرد . راستی که باید زندگی دوباره را در قاب عکس بهار دید... 

لحظه های در عبار اندوه

باز هم به دیدن تو آمدم
به دیدن تویی
که در غم و نشاط ما
شریک بوده ای
تویی که باز با
قصه های غصه های ما
غصه دار مانده ای.
غصه های روستای کمب
آن روستای کهنه وقدیم
آن دهکده که شد
هم پای درد های خاک

...

بد تر از داستان غصه های کمب
لحظه های در غبار غم گرفته رمین
خانه های کاهگلی سالهای دور
خانه گلی کوچک پدر بزرگ
بقچه ای که روی تاقچه اتاق بود
ویک سبد خاطرات مانده از
سالیان دور مادرم
خاطرات زنده ای که
ناگهان اشک شد و مرد

عبدالحکیم بهار

خرداد ۱۳۸۶ چابهار

شکفته در هر سو

زبوی  گلبرگش

جهان شده  خوشبو

                                    شکوفه با شادی

                                      دوباره می خندد

                                        لبان خندان را

                                        به غم نمی بندد

                                                                    زپشت هر شیشه

                                                                     صدای باران است

                                                                      صدای هر قطره

                                                                        برای  دهقان است

                                                                                                       ترانه می خواند

                                                                                                         زهرطرف بلبل

                                                                                                          تمام صحرا سبز

                                                                                                          تمام صحرا گل

                                                                                          عبدالحکیم بهار  - تهران ۱۳۸۳

بچه های دریا  به نظرات شما احترام می گذارد واز راهکارهای ارزشمند شما برای  پربار تر شدن استفاده می کند

 bachehayedarya@yahoo.com

فرارسید ن بهار ۱۳۸۶ مبارک باد

عبدالحکیم بهار

وابستگی انسان به طبیعت بیشتر به سبب نقش و تأثیر طبیعت در زندگی اجتماعی و اقتصادی اوست. هر یک از فصل های سال نقش و اثری خاص در شکل دادن فعالیت های مردم در جامعه دارد. مثلا، زمستان سرد و پر برف و باران برای مردم جامعه های کشاورز و دامدار ایران، فصل توقف کارها در مزرعه و صحرا و کوه و کوهستان و ماندن و آرمیدن در خانه است. برخلاف آن، بهار و تابستان و اوایل پائیز،‌ فصل کار و کوشش در بیرون از خانه و کارورزی در کشتزار و کوه و دشت است. مردم کشاورز و دامپرور فصل سرما را دور از جمع و فصل بهار و گرما را با جمع و در پیوند با یکدیگر می گذرانند.
در سرزمین هایی که تنوع آب و هوایی دارند و خاکشان مستعد کشت انواع گوناگون غلات و حبوب و پرورش گونه های مختلف میوه است و هر کدام در فصل های متفاوت کشت و بهره برداری می شوند، گاهی چند نوروز یا سال نوی کشاورزی دارند،‌ مانند سال نوی کشاورزی ایرانیان در آغاز فصل پائیز و فصل بهار. بنابر نظر میرچاالیاده، این جشن ها به این معناست که تقسیم بندی زمان را آئین هایی معین می کنند که ناظر بر نگهداشت و احیای ذخایر خوراکی می باشند، یعنی آئین هایی که تداوم زندگی کل جامعه را تضمین می کنند.
نوروز ایرانیان که در آغاز فصل بهار جشن گرفته می شود پیام آور نوشدگی سال و آمدن گرما و مرگ زمستان و باززایی طبیعت و زمان خروج انسان از عالم خمودگی و پیوستن به طبیعت و شروع حیات اجتماعی دوباره در جامعه و کار دسته جمعی در بیرون از خانه و در مزرعه و باغ و بوستان است. دگرگونی طبیعت در گردش سال و نقش آن در زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم واکنش هایی نمادین در فرهنگ رفتاری مردم پدید آورده، که در مجموعه ای از آئین ها و آداب و رسوم به هنگام نوروز نمایان می شوند. بسیاری از رفتارهای آئینی و نمادین مربوط به نو سال و نوروز با اسطوره های اولیه در جامعه های انسانی سرزمین ایران ارتباط دارند و نشان دهنده رفتارها یا رخدادهایی هستند که در آغاز شکل گیری آن جامعه ها پدید آمده یا روی داده اند. نوروز ایرانیان در آغاز فروردین و فصل بهار هم جشن اهورامزدا، ایزد بزرگ دین مزدیسناست،‌که در روز اورمزد، نخستین روز از نخستین ماه سال برگزار می شود و هم روز آفرینش جهان و کائنات و انسان است. نوروز به بیان ابوریحان بیرونی، روز «نوزایی آفرینش» و به روایت شمس الدین محمد دمشقی روز «آفرینش نور» و روزی است که مردم را در این «روزی نو از ماهی نو و سالی نو، به آراسته و نوگردانیدن آنچه که گذشت زمان کهنه کرده بر می انگیزاندند» و معتقد بودند که در نوروز مقدرات مردم برای یک سال تمام تعیین و استوار می گردد.
از آیین های برخاسته زا سنت های رایج در دوران اساطیری، ‌برخی معنا و مفهوم و نقش و کارکردشان را در زندگی مردم امروزین از دست داده اند و دیگر کارآمد و سودمند نیستند و به صورت «بقایای فرهنگی» (Cultural survivals) غیرفعال بازمانده اند. برخی دیگر هنوز در زندگی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و در حیات دینی و مذهبی و رفتارهای معنوی مردم جامعه فعال باقی مانده و نقش و معنا دارند و در انسجام و تحکیم روابط میان افراد و گروه های اجتماعی کارساز و مؤثرند. آیین های نوروزی از دسته رفتارهای فرهنگی هستند که برخی از آنها هنوز در جامعه کنونی ایران بازمانده و کم و بیش کارکرد و نقش کارآمد و سودمند خود را میان گروه هایی از مردم حفظ کرده اند.
خاستگاه و بن مایه بسیاری از رفتارهای آرمانی – آئینی مربوط به جشن نوروز و آداب نوروزی را باید در فرهنگ جامعه های باستانی و در زمان سیطره فرهنگ اساطیری جستجو کرد. این رفتارهای آئینی – آرمانی در گذر زمان دگرگونی یافته و در هر دوره و در هر مکان صورت و معنای خود را با ساختار اجتماعی – فرهنگی جامعه های آ دوره و مکان تطبیق داده و در رهگذر این سازگاری چیزهایی از دست داده و چیزهایی تازه گرفته و به شکل کنونی درآمده است.
از موضوع های مورد پژوهش در حوزه تحقیقات مردم شناسی یکی هم فرهنگ رفتارهای آئینی – آرمانی مردم در جامعه های خرد و کلان است. زمانی پژوهش در فرهنگ رتفاری مردم یک جامعه می تواند جامع و دقیق باشد که هر رفتار و هر جزء‌ و عنصر فرهنگی در کل فرهنگ جامعه و در پیوند با یکدیگر در شبکه مناسبات اجتماعی مردم نگریسته شود و انگیزه پدیداری و تداوم آن رفتار و عنصر فرهنگی و ارزش و کارکردش با عناصر فرهنگی دیگر در جامعه به طور جمعی بررسی و تفحص شود. با این حال، مردم نگار می تواند پیش از پرداختن به یک پژوهش کامل و ژرفانگر مردم شناسی، برخی از رفتارهای اجتماعی – فرهنگی و آئین ها و جشن ها و ... رایج میان مردم یک قوم یا جامعه را همان گونه که هستند به صورت جدا از رفتارهای دیگر فرهنگی در جامعه گردآوری و توصیف کند و برای بررسی ها و تحلیل های علمی بعدی مردم شناسی در کل فرهنگ، در دسترس بگذارد.
در کتاب نوروز، آئین ها و آداب و رسم های نوروزی، به ویژه آنهایی که در فرهنگ مردم ایران جنبه مشترک و همگانی دارند به صورتی کوتاه و فشرده و در حد حجم تعیین شده در مجموعه «از ایران چه می دانم؟» برای آشنایی علاقه مندان به خاستگاه و پیشینه جشن نوروز و آگاهی آنان از چگونگی برگزاری آن در گذشته و امروز بررسی و توصیف شده است. در پژوهش های مردم شناختی ریشه یابی و یافتن بن مایه های هر رفتار اجتماعی و فرهنگی و چگونگی برگاری آئین ها و جشن ها در گذشته و رنود استمرار آن در تاریخ حیات اجتماعی و فرهنگی مردم در اهمیت ثانوی قرار دارد. برای مردم شناس پژوهش در خاستگاه و پیشینه تاریخی رفتارهای فرهنگی و چگونگی آنها در گذشته خیلی مهم نیست، بلکه برای او، به گفته درست روح الامینی، بیشتر «چگونه برگزار شدن ها موضوع مطالعه است و نه چرا برگزار شدن ها!».
با این حال،‌در این کتاب برای آگاهی همگان هر جا که میسر بود به چگونه پدید آمدن و چگونه بودن آئین ها و رسم های نوروز و تحقیق و تفحص تاریخی در خاستگاه و پیشینه و بن مایه برخی از آئین های نوروزی پرداخته شده است. در پایان کاب نیز نویسنده دیدگاه کلی خود را در تحلیل مردم شناختی جشن نوروز و پیوند آئین های آن با نوشدگی سال و نقش و کارکرد هر یک آورده است. 

اولین مجموعه شعر علی بخش دشتیاری شاعر جوان چابهاری منتشر شد.

روچء سد بندءچول جنت دریا   

                              زندگ انت زندء چول جنت دریا

واهگ ءپلین ترانگان گیج ایت

                             مئی دلء بندء چول جنت دریا

مست وگمراه وکدهی کیل انت

                             چو هزار رندء چول جنت دریا

من کجام جاگاها به پهریزان

                           که همک هندء چول جنت دریا

تو  علی  ترمپین ء چی ء گالان

                                                  شعرء بند بندءچول جنت دریا

علی بخش دشتیاری شاعر وادیب توانای بلوچ نخستین مجموعه  شعر خود را به عنوان « ترانگ ء شهکور» وارد دنیای  زیبای کتاب کرد. علی بخش دشتیاری در سال ۱۳۴۶ در منطقه ماندیرو چابهار چشم به  جهان گشود  بیست وچهار سال پیش او فعالیت ادبی خود را در جمع هنرمندان چابهار آغاز کرد او توانست در آغاز کار  هنری اش خودش را نشان دهد.بیشتر آثار منتشر شده اش در ماهنامه ها وهفته نامه های بلوچی دیده می شود.چاپ این کتاب دغدغه کاری خوبی را برای دشتیاری به وجود آورده است  طوری که او در کارهای فرهنگی  بیشتر دیده می شود.... امید واریم  چاپ این کتاب بتواند علی بخش  را برای آچاپ ومنتشر ساختن  دیگر آثارش  تشویق کند. برای این شاعر توانمند  بلوچ روزگاری روشن از دنیای ادبیات آرزو داریم.

    دلم شرجی تر از دریا شد امشب            مثال موج بی پروا شد امشب

    نشست و پیش دریا راز دل گفت          هزاران عقده ازدل واشدامشب

       داستان  كوتاه 

                                        بز  گمشده

هنوزخورشيد غروب نكرده بود. پسرك زير سايه درختي نشسته بود وده را كه در پايين تپه بود تما شامي كرد. گله هم مشغول چرا بود پسرك گا ه گاهي نگاه خود را از ده بر مي گرفت و گله را مي پاييد كه مبادا گوسفندي از گله جدا شود.پسرك پانزده سال داشت وچوپاني می كردپدرش از چهل  راس بز وگوشفندي كه پسرش چوپان آنها بود سود زيادي به دست مي آورد.

 چيزي به غروب خورشيد نمانده بودكه پسركبه اتفاق گله اش روانه روستا شد.تپه را دوز زداز دره اي كه به ده مي رسيد راه را ادا مه داد .گرد وخاك غليظي زير پاي گله بلند شده بود وصداي زنگوله بز وميش ها گوش روستا را پر كرده بودپدر جلوي خانه گلي اش ايستاده بود ومنتظر پسرش بود تا با گله از راه برسد...

 با ديدن گله  پدر چوپان زود در آغل را باز كرد.چوپان درحالي كه گله را وارد آغل مي كرد به پدرش گفت:«گله امروز حسابي چريده ...اگر با من كاري نداري اجازه بده بروم  خستگي در كنم .» پدر آخرين گوسفند را هم وارد آغل كردوگفت: «خسته نباشي پسرم ازمن كوچكتري يك زحمتي بكش و گله رابشمار  وبعد بيا  خانه تا يك چاي با هم بخوريم» وبا گفتن اين حرف وارد خانه شد.تا اين لحظه  پسرك  چوپان  به اين فكر نكرده بود كه گله را بشمارد. با اين حرف پدرش كمي جا خورد.گله را شمرد.سي و پنج،سي و شش، ...،سي و هشت، سي و نه ...يكي از بزها كم به نظر مي آمد يك بار ديگر شروع به  شمارش كرد گله را كه كامل شمرد يكي  از بز هاي گله راست راستي كم بود.پسرك خيلي ترسيده بود،با خود گفت:«بيچاره شدم... هوا داره تاريك ميشه بايد برم دنبالش... وگر نه پدر  د مار اززوزگارم در مي آ ورد.»

                                                 * * * *

هوا گرگ وميش بود، چوب دستي اش را بر داشت وراهي كوهستان شد.چوپان حالا متوجه شده بود كه سگ گله  چقدر ارزش دارد.خورشيد كاملا نا پديد شده بود كه چوپان به بالاي تپه اي كه گله را در آنجا مي چراند رسيد ايستاد ونگاهي به  روستا انداختبعد از ميان درختان  گيشتنر گذشت، چشمانش را براي  پيدا كردن  بز

 گمشده تا دور دست ها گسترش داد.در حالي كه چوبدستي اش را توي دستش مي چر خاند سينه اش را كمي جلوداد. احساس غرور وقدرت كردو زير لب گفت:«كي جرآتداره به من بگه  بالاي چشمت ابروست.»   

 اما اين احساس دوامي نياورد هوا تاريك تر مي شد  توي تاريكي چشم ، جشم را نمي ديد وهر كدام از درخنان گيشتر ديوي بود كه چوپان كوچكرا با چشمان وحشتناك ودندان هاي تيز خود به وحشت مي انداخت....

 كوهستان بود و حيوانات درنده مثل  گرگ،خرس،وبقيه حيوانات. وانگهي چند بار گرگ به طمع  طعمه به گله چوپان حمله كرده بود. با ياد آوردن اين خاطرات ترس دهانش را خشك كرد موبر بد نش سيخ شد .جستي زد

واز روي شكافي پريد .  شب چادر سياهش را بر سر كوهستان پهن كرده بود.گاه گاهي چوبدستي اش به شاخ وبرگهاي درختان مي خورد وباعث وحشت او مي شد..همينطور كه با احتياط جلو مي رفت نا گاه صداي خش خشي از پشت  درختان شنيده شد .بند دل چوپان پاره شد دستان عرق كرده اش را با پيرا هنش خشك كردو با اضطراب  دوباره گوش به طرف صدا سپرد همان صدا را يك بار ديگر هم شنيد. ضربان قلبش را با شدت بيشتري احساس مي كرد زانو انش ميلرزيد با احتياط چند قدم به عقب گذاشت دوباره همان صدا بلند شد وسپس حيواني  از پشت درختان گيشتر بيرون آمد وجلوي درخت ايستاد.چوپان فرياد كشيد وشروع

 به دويدن كرد وخيوان هم به دنبالش افتاد.طوري كه چوپان حيوان را در چند قدمي پشت سرش احساس مي كرد .در حالي كه با شتاب مي دويد،با خود گفت:«حتما ً گرگه ...الان تكه پاره ام مي كنه... خدايا كمكم كن».در حالي كه مي دويد شكافي در دل كوه راه بر بر او سد كرد خواست روي آن بپرد ولي هنوز نپريده بود كه پايش ليز خوردوبه داخلش شكاف افتاد.تنها شانسي كه چوپان آورد اين بود شكاف زياد عميق نبود.ارتفاع آن از سه ،چهار متر بيشتر نبود با همين حال دست و پايش زخمي شده بود.محل خراشيدگي ها سوزش

 مي داد .حيوان بالاي شكاف ايستاده بود وصداي نفس نفس او تاته دل چوپان كوچك را خالي مي كرد .چوپان نيمه جان شده بودعرق سردي روي پيشاني اش نشسته بودوقلبش مثل ساعت  مي زد مدتي توي غارنشست اما خبري نشد نگاهي به بالاي شكافي كه توي آن بود انداخت از تعجب دهانش باز ماند. هرچند هوا تاريك بود ولي او توانست توي تاريكي بز خودشان را بشناسد.چوپان با عصبانيت اما با لبخندي بر لب خود رااز شكاف بالا كشيددر حالي كه چوبدستي اش توي دستش بود دلش نيامد با او به جان حيوان بيفتد هرچي بود بز آنها بود ودوستش داشت .اما اما قولي كه توي راه به خود داده بود را عمل كرد از شاخه هاي درخت گيشتر  شاخه اي كند و چند ضربه آهسته  به پشت بز زد وبه قول خودش بز را تنبيه كرد.وبعد لنگش را از سرش درآورد وبه گردن بز حلقه كرد . وخد جلتر از بز درحالي كه يك سر لنگ را به دستش پيچيده بود به طرف ده حركت كرد. به نزديكي تپه رسيده بود كه عده اي را ديد كه با چراغ قوه وفانوس دنبالش مي گردندوبا صداكردن  تلاش دارند پيدايش بكنند.از ميان صدا ها صداي پدرش را شناخت. كمي صبر كرد تا همه ساكت شدند بعد در حالي كه به آنها نزديك مي شد فرياد زد:« اهاي ...پدر من اينجام. ...من اينجام ...»از بين دداها شنيده شد كه ميگفتند  بالاخره پيدا شد.خدارا شكر پيدا شد. الهي شكرت كه اسيبي به اش نرسيده. و... پدر كه نزديكتر رسيد اول مي خواست به خاطر زحمتي كه براي پيدا شدن او به مردم ده داده بودبر سر چوپان  كوچك داد بزند وحتي كتكش هم بزند. اما با ديدن پسرش كه چهره معصومانه او در تاريكي شب ودر زير نور

 كمرنگ ماه برق مي زد در دلش به رشادت پسرش افرين گفت. به پسرش كه رسيد بر خلاف تصور چوپان كوچك را بغل كرد .اشك از گوشه چشمان پدر  سرازير شده بود.مردمي كه براي پيدا كردن چوپان  راهي كوهستان شده بودند به پدر چوپان به خاطر داشتن چنين فرزندي آفرين گفتند.وچوپان تمام ماجراييرا كه برايش افتاده بود را يراي آنها تعريف كرد.

 به خانه كه رسيدند پدر با كمك مادر چوپان زخم هايش را پانسمان كردند واز آن به بعد چوپان كوچك گله پدر ، چوپان تمام گله هاي روستا شد.  .  .. 

                   عبدالحکیم بهار